Ích Mẫu vị thuốc chữa bệnh phụ nữ

2018-9-22 Nguồn Ông Tư Tóc Bạc

Còn gọi là sung úy, chói đèn. Tên khoa học leonurus heterophyllus Sw. Thuộc họ Hoa môi(labiatae) ích mẫu cung cấp hai vị thuốc

1) Ích mẫu hay ích mẫu thảo( Herba leonuri) là toàn bộ phần trên mặt đất phơi hay sấy khô của cây ích mẫu.
2) Sung úy tử( Fructus Leonuri) là quả chín phơi hay sấy khô của cây ích mẫu

A- Mô tả cây

Cây ích mẫu được đặt tên theo công dụng( ích là có ích, mẫu là mẹ) ích mẫu là một loại cỏ sống 1- 2 năm cao 0,6 đến 1 mét. Thân hình vuông, ít phân nhánh, toàn thân có phủ lông nhỏ và ngắn, lá mọc đối, tùy theo lá mọc ở gốc, ở giữa thân hay đầu cành mà có hình dạng khác nhau. Lá ở gốc có cuống dài, phiến lá hình tim, mép có răng cưa thô và sâu, lá ở thân có cuống ngắn hơn, phiến lá thường xẻ sâu thành ba thùy, trên mỗi thùy lại có răng cưa thư, lá trên cùng phần lớn không chia thùy và hầu như không cuống. Hoa mọc vòng ở kẽ lá. Tràng hoa màu hồng hay tím hồng, xẻ thành hai môi gần đều nhau. Quả nhỏ, ba cạnh vỏ màu xám nâu.

B- Phân bố, thu hái và chế biến

Ích mẫu mọc hoang, thường thấy ở ven suối, ven sông nơi đất cát, ven đường, hiện nay đã được trồng làm thuốc Vào khoảng tháng 5 tháng 6, lúc một nửa số hoa của cây bắt đầu nở thì bắt đầu thu hái. Hái cây sát mặt đất, đem về phơi hay sấy khô là được. Nếu muốn thu hoạch hạt thì cần chờ khi hoa trên cây đã tàn hết, thu hoạch đến đâu dũ hết quả đến đó. Mùa thu hoạch cây tháng 5 đến tháng 9, mùa thu hoạch quả từ tháng 8 đến tháng 10.

C- Công dụng và liều dùng :

Từ rất lâu vị ích mẫu đã được nhân dân ta dùng chữa bệnh phụ nữ, nhất là đối với phụ nữ sau khi sinh, do vậy mới có câu :

Nhân trần , ích mẫu đi đâu
Để cho gái đẻ đớn đau thế này.

Thường ích mẫu dùng trong trường hợp đẻ xong bị dong huyết( Cầm máu tử cung ), chữa viêm niêm mạc dạ con, kinh nguyệt quá nhiều. Còn dùng chữa huyết áp cao, thuốc bổ huyết, các bệnh về tuần hoàn cơ tim, thần kinh của tim, chứng tim hẹp nhẹ (stenocardie), chữa lỵ Quả ích mẫu dùng với tên sung úy tử làm thuốc thông tiểu, chữa phù thũng, thiên đầu thống( glocom) Dùng ngoài, thân và quả ích mẫu dùng giã đắp hay sắc lấy nước rửa chữa một số bệnh như sưng vú, chốc đầu, lở ngứa. Theo sách cổ, ích mẫu có tính chất: vị cay, đắng, tính hơi hàn, có khả năng trục ứ huyết, sinh huyết mới, hoạt huyết điều kinh, những người có đồng tử mở rộng không dùng được Liều dùng hàng ngày từ 6g đế 12g dưới dạng thuốc sắc.

D- Đơn thuốc có ích mẫu :

Cao ích mẫu: cây ích mẫu nấu với nước cô đặc thành cao mềm, tuy nhiên khi sản xuất cao ích mẫu không phải chỉ có ích mẫu mà phối trộn với nhiều vị khác nữa. Tùy địa phương mà việc phối trộn các vị khác nhau, hiện nay thống nhất theo đơn: ích mẫu 800 g, ngải cứu 200 g, hương phụ 250 g, tá dược (xiro, cồn 15 độ) vừa đủ 1000g

Bài Viết Liên Quan Đến Cây thuốc nhà nông

Bạch Đồng Nữ trị bệnh phụ nữ

2018-9-23 Nguồn Ông Tư Tóc Bạc
Trong nhân dân lá cây bạch đồng nữ chỉ hay dùng ngoài không kể liều lượng. Người ta hái lá tươi về vò nát hay giã nát hoặc sắc lấy nước tắm ghẻ, mụn nhọt hay rửa chốc đầu.

Cây bán hạ chữa nôn mửa

2018-10-11 Nguồn Ông Tư Tóc Bạc
Cây bán hạ là một loại cỏ không có thân, với củ hình cầu đường kính tới 2 cm. Lá hình tim hay hình mác, hoặc chia ba thùy dài 4- 15cm, rộng 3,5-9 cm. Bông mo với phần hoa đực dài 5-9 cm, phần trần dài 17-27 cm. Quả mọng , hình trứng dài 6mm

Cây bông làm thuốc cầm máu tử cung, điều kinh

2018-10-11 Nguồn Ông Tư Tóc Bạc
Vỏ rễ cây bông là một vị thuốc chính thức dùng dưới dạng cao lỏng làm thuốc cầm máu tử cung. Nhân dân ta cũng dùng làm thuốc điều kinh. Nó gây co bóp tử cung giống như sự co bóp tự nhiên khi đẻ

Cây đài hái chữa bệnh loét mũi

2018-10-11 Nguồn Ông Tư Tóc Bạc
Đài hái là một loại dây leo, mọc khỏe, thân nhẵn, có thể dài hơn 30 mét. Lá hình tim, phiến chia 3 hay 5 thùy, rộng chừng 15-25 cm, mặt trên màu xanh lục, mặt dưới màu nhạt hơn, dai, cứng nhẵn, thùy thuôn dài đầu nhọn. Khi còn non lá có thể dài không chia thùy hay chỉ có hai thùy. Tua cuốn to khỏe và quăn xoắn. Hoa đực mọc thành chùm với dạng ngù. Hoa cái đơn độc, ở kẽ lá, quả hình cầu, to bằng đầu người, đường kính có thể đạt 20 cm, trên có chừng 10-12 khía, trông không rõ. Hạt từ 6-12, rất to, dài tới 8 cm, rộng 5 cm, hình trứng, dẹt, có lá mầm rất phát triển, một mặt phẳng, một mặt khum

Cây gai an thai, lợi tiểu

2018-10-11 Nguồn Ông Tư Tóc Bạc
Cây gai chính là cây mà ta thường dùng lá để làm bánh gai, sợi để bện dây. Cây sống lâu năm cao từ 1,5 đến 2 m. Lá lớn, mọc so le, hình tim , dài 7- 15 cm, rộng 4-8 cm mép có răng cưa, đáy lá hình tim hay hơi tròn, mặt dưới trắng vì có nhiều lông trắng, mặt trên có màu lục sẫm,ráp, có 3 gân từ cuống phát ra. Hoa đơn tính cùng gốc, hoa đực có 4 lá đài và 4 nhị. Hoa cái có đài hợp chia làm 3 răng. Quả bế mang đài tồn tại

Cây hoa cứt lợn chữa rong huyết sau sinh

2018-10-11 Nguồn Ông Tư Tóc Bạc
Cây hoa cứt lợn là một cây nhỏ, mọc hàng năm, thân có nhiều lông mềm, cao chừng 25- 50 cm. Lá mọc đối , hình trứng hay 3 cạnh, dài 2-6 cm, rộng 1-3 cm, mép có răng cưa tròn, hai mặt đều có lông, mặt dưới của lá nhạt hơn. Hoa nhỏ màu tím xanh. Quả bế màu đen, có 5 sống dọc